საიტი მუშაობს სატესტო რეჟიმში

სურსათის ეროვნული სააგენტო

მენიუ

თურქული

რა არის თურქული?

თურქული ვირუსული ინფექციური დაავადებაა. ცნობილია ვირუსის 7 ტიპი, თვითოეულს გააჩნია ქვეტიპები ანუ ვარიანტები. დაავადება ძალიან სწრაფად ვრცელდება და სპეციფიური ჩარევის გარეშე შესაძლოა მოიცვას მთელი ქვეყანა. დაავადებას მოაქვს ძალიან დიდი ეკონომიკური ზარალი მეცხოველეობაში მოღვაწე ფერმერებისათვის. მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში დაავადების დაფიქსირების შემთხვევაში, საფრთხის ქვეშ დადგება და შესაძლოა რამოდენიმე წლით შეჩერდეს ქვეყნიდან ცოცხალი ცხოველებისა და მეცხოველეობის პროდუქტების ექსპორტი/ტრანზიტი, ზოგიერთი ქვეყნის მოთხოვნებიდან გამომდინარე შეზღუდვა/აკრძალვა ვრცელდება სხვადასხვა მცენარეულ პროდუქციის ექსპორტზეც. 

რომელი ცხოველები ავადდებიან თურქულით?

თურქული წყვილჩლიქიანი შინაური და გარეული ცხოველების (მსხვილფეხა პირუტყვი, ცხვარი, თხა, ღორი და სხვა)  ვირუსული ინფექციური დაავადებაა. ამთვისებელ ცხოველებში ავადობამ შეიძლება მიაღწიოს 100%-მდე, ხოლო მოზარდებში სიკვდილიანობამ 20%-მდე. დაავადებული ცხოველები დაზიანებების გამო ვერ გადაადგილდებიან, უჭირთ საკვების მიღება, რის გამოც ძალიან მალე კარგავენ წონას, მცირდება წველადობაც.  რა საფრთხეს წარმოადგენს თურქული ადამიანებში? ადამიანი თურქულით არ ავადდება, თუმცა დაავადება უდიდეს ეკონომიკურ ზიანს აყენებს მესაქონლეობას.

როგორ ხდება თურქულის გავრცელება?

თურქულის ვირუსი შედარებით გამძლეა გარემო ფაქტორების ზემოქმედების მიმართ. დაავადება  დაინფიცირებული ცხოველიდან ჯანმრთელს გადაეცემა პირდაპირი კონტაქტით (აერწვეთოვანი გზით), ასევე დაბინძურებული საგნებიდან, საკვებიდან და წყლიდან. ვირუსი შეიძლება გავრცელდეს ქარის საშუალებით ხმელეთზე 60 კმ მანძილზე. ადამიანი, რომელიც იმყოფებოდა დაავადების კერაში მის სასუნთქ სისტემაში  შეიძლება 24-48 საათის განმავლობაში შენარჩუნდეს ვირუსი, ამიტომ ამ პერიოდში მისი ამონასუნთქი ჰაერიდან შეიძლება გავრცელდეს დაავადება  კეთილსაიმედო ფერმებში, ასევე ვირუსი მექანიკურად შეიძლება დიდ მანძილზე გადაიტანონ ფრინველებმაც. გამოჯანმრთელებული ცხოველი ვირუსმატარებელი რჩება დიდი ხნის განმავლობაში, ხოლო ვირუსს გარემოში გამოყოფს 28 დღემდე. ცხოველები კლინიკური ნიშნების გამოვლენამდე 4 დღით ადრე ვირუსს გარემოში გამოყოფენ ნერწყვის, ცხვირიდან გამონადენის, რძის, სპერმის, ფეკალის, შარდის საშუალებით. 

რა სიმპრომები (კლინიკური ნიშნები) აქვს თურქულს?

ინკუბაციური (ფარული) პერიოდი მერყეობს 2-14 დღე. დაავადებულ ცხოველებს აღენიშნებათ ცხელება, მადის დაქვეითება, კოჭლობა, უხვი ნერწყვდენა. ტუჩებზე, ენაზე პირის ღრუს ლორწოვანი გარსის ზედაპირზე ჩნდება აფტები, ზოგჯერ აფტები ვითარდება ჩლიქებს შორის და  ცურზე. რამოდენიმე დღეში აფტები სკდება და გადაიქცევა ეროზიებად, რაც არცთუ იშვიათად რთულდება მეორადი ინფექციის სახით.

როგორ უნდა მოვიქცეთ თურქულზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში?

გამოვაცალკევოთ დაავადებაზე საეჭვო ცხოველი და დაუყოვნებლივ დავუკავშირდეთ ვეტერინარ ექიმს.

როგორ ხდება თურქულის დიაგნოზის დადგენა?

ლაბორატორიაში გამოკვლევებისთვის იგზავნება სისხლი, აფტებიდან (დაზიანებებიდან) აღებული ანაფხეკი ან სითხე.

როგორ ხდება თურქულზე მკურნალობა?

სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობს. ცხოველს უნდა შევუქმნათ კარგი მოვლა-შენახვის პირობები, შესაძლებელია ცხოველს დაენიშნოს ანტიბიოტიკოთერაპია მეორადი ინფექციების თავიდან ასაცილებლად. 

როგორ ხდება თურქულის პრევენცია და კონტროლი?

• ცხოველთა გადაადგილებაზე კონტროლი (გადარეკვის დროს გადასარეკ ტრასებზე მოწყობილ ბიოუსაფრთხოების პუნქტებზე ცხოველების ჯანმრთელობაზე ზედამხედველობა).

• ცხოველების წელიწადში ორჯერადი პროფილაქტიკური ვაქცინაცია ითვლება ყველაზე ეფექტურ კონტროლის ღონისძიებად. 

რა ღონისძიებებს ანხორციელებს სახელმწიფო თურქულის საწინააღმდეგოდ?

მოსაზღვრე და ახლომდებარე ქვეყნებში (თურქეთი, ირანი, რუსეთის ფედერაცია) თურქულის დაავადების ყოველწლიურად ახალ-ახალი აფეთქებები, ქვეყანაში ცხოველების მოვლა შენახვის მომთაბარე სისტემა (ცხოველების სეზონურ საძოვრებზე მიგრაცია),  ვირუსის გარემოში შენარჩუნება/გავრცელების მრავალფეროვნება და არასტრუქტურულ ცილებზე კვლევის შედეგები (რაც მიუთითებს ვირუსის ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში ცირკულირებას), ქმნის გარკვეულ რისკებს, რისი გათვალისწინებითაც, ქვეყნაში ყოველწლიურად, ორჯერადად ტარდება, FAO/EUFMD (რომლის წევრიც არის საქართველო) ექპერტებთან კონსულტაციების საფუძველზე შესყიდული შესაბამისი ტიპისა და ქვეტიპების შემცველი მაღალი ხარისხის ვაქცინებით მსხვილფეხა პირუტყვის, ცხვრისა და თხის ვაქცინაცია; სააგენტოს მიერ ტარდება თურქულის საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური ვაქცინაციის კამპანიის ხარისხისა და ვაქცინირებულ ცხოველებში იმუნიტეტის შესწავლა, რაც გულისხმობს EuFMD ექსპერტების კონსულტაციის შემდგომ კვლევის დიზაინის მიხედვით ვაქცინირებული ცხოველებიდან (მსხვილფეხა და წვრილფეხა პირუტყვი) შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით სისხლის ნიმუშების აღებას და   სტრუქტურულ (SP)ცილებზე კვლევას; სააგენტოს მიერ ასევე ტარდება თურქულის ვირუსის შესაძლო ცირკულირების - რისკის დონის შეფასება, რაც თავის მხრივ გულისხმობს  EuFMD ექსპერტების კონსულტაციის შემდგომ კვლევის დიზაინის მიხედვით განსაზღვრული ასაკობრივი კატეგორიის ცხოველებიდან (მსხვილფეხა და წვრილფეხა პირუტყვი) შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით სისხლის ნიმუშების აღებას და არასტრუქტურულ (NSP) ცილებზე გამოკვლევას.

 

წყარო: http://www.oie.int ეპოდემიოლოგია და ცხოველთა ინფექციური დაავადებები - ჯემალ ბაბაკიშვილი, თამარ   ბაბაკიშვილი 2012