საიტი მუშაობს სატესტო რეჟიმში

სურსათის ეროვნული სააგენტო

მენიუ

ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელება

რა არის ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელება?

ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება  ცხოველისა და ადამიანის ვირუსული დაავადებაა.  რომელი ცხოველები ავადდებიან ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელებით? ავადდებიან როგორც შინაური და გარეული ძუძუმწოვარი ცხოველები, ასევე მღრნელებიც (მსხვილფეხა პირუტყვი, ცხვარი, თხა, ძაღლი, მაჩვი, თაგვი და სხვა).

რა საფრთხეს წარმოადგენს ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელება ადამიანებში?

ადამიანებში დაავადების სიმპტომების დაწყება ხდება მოულოდნელად შეცივნებით, სხეულის ტემპერატურის 39-40°С–მდე აწევით, კუნთების და თავის ტკივილით, ტკივილით მუცლის არეში, გულისრევით, ღებინებით, დიარეით. ვითარდება სისხლჩაქცევები კანზე, სისხლდენა სხვადასხვა ღრუებიდან (ცხვირი, ღრძილები, საშვილოსნო, კუჭ ნაწლავის ტრაქტი).  დაავადება ადამიანებში მძიმედ მიმდინარეობს და დროული მკურნალობის ჩატარების გარეშე შეიძლება სიკვდილით დასრულდეს. ზოგადად სიკვდილიანობა 30-40 %-ია. დაავადების მაღალი რისკის ქვეშ  ძირითადად ფერმერები, მწყემსები და ვეტერინარები არიან, ასევე პირები, რომლებიც ახლო კონტაქტში არიან ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელებით დაავადებულ ადამიანებთან.

როგორ ხდება ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელების გავრცელება?

დაავადება ძირითადად ვრცელდება ტკიპების (Hyalomma სახეობა)  საშუალებით, რომელთაც შეხება ქონდათ დაავადებულ ცხოველთან ტკიპმა ჯერ უნდა უკბინოს დაავადებულ ცხოველს (მსხვილფეხა პირუტყვი, ცხვარი, თხა და სხვა), რომელიც ინფექციის ძირითადი რეზერვუარია და შემდეგ - ადამიანს. ადამიანებში დაავადება ვლინდება დაავადებულ ტკიპთან კონტაქტის შემდგომ 1-9 დღეში (კბენა, გაჭყლეტილ ტკიპთან შეხება), ასევე დაინფიცირებულ სისხლთან ან ქსოვილთან კონტაქტის შედეგად 3-14 დღეში (ცხოველის დაკვლის დროს). Hyalomma -ს ტკიპების ცხოვრების ციკლიდან გამომდინარე, დაავადების შემთხვევები ძირითადად აღინიშნება გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე, რადგან ამ პერიოდში აქტიურდებიან დაავადების გადამტანი ტკიპები.

რა სიმპრომები (კლინიკური ნიშნები) აქვს ყირიმ კონგოს ჰემორაგიულ ცხელებას? 

ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელებით დაავადებულ ცხოველს კლინიკური ნიშნები არ აღენიშნება, მაგრამ ვირემიის პერიოდში (სისხლში ვირუსის ყოფნისას, ინფიცირებიდან 1-14 დღის განმავლობაში) დაავადების გამავრცელებელია.

როგორ უნდა მოვიქცეთ ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელებაზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში?

დაავადებაზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს. დაგვიანებული მკურნალობა შესაძლოა დასრულდეს სიკვდილით.

როგორ ხდება ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელების დიაგნოზის დადგენა?

კვლევებისათვის ლაბორატორიაში იგზავნება სისხლის ნიმუშები, დიაგნოსტირებისთვის გამოიყენება იმუნოფერმეტური ანალიზი.

როგორ ხდება ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელების მკურნალობა?

ცხოველების ორგანიზმში ვირუსის მოკლე პერიოდის განმავლობაში ცირკულირების და კლინიკური ნიშნების არ არსებობის გამო ცხოველები მკურნალობას არ ექვემდებარებიან. ადამიანებში ადრეული მკურნალობა კეთილსაიმედოა.

როგორ ხდება ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელების პრევენცია და კონტროლი?

• ხშირად დაამუშავეთ ცხოველები და მათი სადგომები ინსექტოაკარიციდული (ტკიპების საწინააღმდეგო) საშუალებებით;

• იმ ტერიტორიაზე, სადაც მაღალი ბალახის საფარია, მიზანშეწონილია ატაროთ გრძელსახლოებიანი ტანსაცმელი, გრძელი შარვალი და დახურული ფეხსაცმელი ან ჩექმა;

• სახლში დაბრუნებისას შეამოწმოთ ტანსაცმელი და სხეული ტკიპის არსებობაზე; 

• ცხოველებს ტკიპები მოაშოროთ ხელთათმანის და პინცეტის გამოყენებით, მოცილებისას შეეცადეთ არ გაჭყლიტოთ ტკიპები;

• მოერიდეთ დაავადებულ ადამიანთან ახლო კონტაქტს;

• დაავადების საწინააღმდეგო სპეციფიური ვაქცინა არ არსებობს.

რა ღონისძიებებს ანხორციელებს სახელმწიფო ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელების საწინააღმდეგოდ?

სურსათის ეროვნული სააგენტო  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინფორმაციაზე დაყრდნობით  იმ დასახლებულ პუნქტებში, სადაც ადგილი ქონდა ყირიმ კონგოს ჰემორაგიული ცხელებით ადამიანების დაავადების ფაქტს სააგენტო ატარებს ვექტორების (ტკიპების) საწინააღმდეგოდ ცხოველების და მათი სადგომებისა ინსექტოაკარიციდებით დამუშავებას. 

 

წყარო: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs208/en/   http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/crimean_congo_hemorrhagic_fever.pdf www.ncdc.ge